Društvo književnika Vojvodine
 
 


Đorđe V. Spasić - Efekti groteske i parodije Print E-mail

Jovanka Nikolić: Priče iz starine, Svetovi, Novi Sad, 2006. godine.

Jovanka Nikolić se oglasila osamdesete godine knjigom pesama Lepet u izdanju Matice srpske, a nakon toga, uglavnom objavljuje kratku prozu, Menu, KOV, 1985; Od predvečerja do praskozorja, KOV, 1994; Izvesni periodi u sto fragmenata (roman), Rad, 1997; Tako sam te voleo, Draganić, 1999 i Priče iz starine, Svetovi, 2006. godine. Jovanka Nikolić pokazuje jedinstvenu i osobenu filozofiju pripovedanja, oslonjenu na grotesku, na tematsku određenost koja je u najvećoj meri upućena na istraživanje emocionalnih veza žene i muškarca, na zamršene porodične odnose, na razumevanju ekonomskog logosa i strasti koji se u tom prostoru javljaju i na neobično evociranje tradicionalne kulture i njoj svojstvenih predstava, kao i njenog sudara sa modernom kulturom. U ovoj grubo skiciranoj poetici važno je pomenuti da Jovanka Nikolić smešta radnju svojih priča u savremenost i da je motivacija koja pokreće junake u domenu ćudljivosti, koji su vođeni često neočekivanim i nepredvidivim odlukama ili je njihovo delovanje izvan njihove volje determinisano trivijalnim ponavljanjem opštih nadređenih obrazaca a njihova automatizacija istovremeno je interpretacijski okvir za razumevanje ljudskih stvari i moderne kulture, kao i za proizvođenje komičnih i grotesknih efekata.

Sam naslov najnovije knjige istovremeno je okvirno uputstvo za čitanje kratkih priča Jovanke Nikolić. Priče iz starine su smeštene u aktuealno vreme, a naslov nas upućuje da je u pitanju nešto prastaro. To prastaro je autorkino insistiranje da dominaciji tradicionalnih kulturnih obrazaca koji određuju njene junake i koje paradoksalno određuje i samu kulturu. Savremenost je Vavilon kulturnih obrazaca koji se u međusobnom preplitanju preoznačavaju, ali, istovremeno, otkrivaju i ljudski psihizam kao prostor sedimentacije različitih iskustava, uticaja često disparatnih agenasa, od racionalnih uvida do snova i polubudnih sanjarija i fantazija. Socijalni i emocionalni svet junaka je slika kulturnih i psihološkihg konflikta jasnoće i zakonitosti na kojima se uzdiže moderni svet i unutrašnjih sumnji u izvesnost modernih racionalizama koji proizvode ljudske jedinke kao objekte tog znanja koji u dramatičnim okolnostima prizivaju svet starih vrednosti da bi odbranili i održali svoj integritet pred navalom neobjašnjivih događaja. Autorka se često igra sa oveštalim kulturnim predstavama modernog doba, sa obrascima trivijalne kulture i sa psihološkim shematizmima kojima je podložna moderna kultura, kao i sa mnogim folklornim obrascima koji se nanovo oživljavaju da budu osnova za tumačenje uzdrmanog života savremenog pojedinca.

Knjiga je podeljena u pet delova i svaki deo sadrži po četiri kratke priče koje obuhvataju bračni život, odnose u porodici, različite oblike društvenih rituala, od posmrtnih do ženidbi, slučajnih susreta nekada bliskih osoba, priča o verovatnim događajima u gradskom ambijentu, verovanja u čudesne obrte u ljudskom životu, groteske o grananju jedne porodice i njenog neracionalng umnožavanja i deljenja... U svim tim pričama prepoznajemo velike priče koje autorka parodira, od dramatičnih bovarističkih mitova bračnog neverstva između emancipacije i patologije, do mitova prepoznavanja i povratka koji se razrešavaju u sniženoj, nepatetičnoj grotesknoj intonaciji.

Jovanka Nikolić lucidno i duhovito, sa izuzetnim osećanjem za grotesknu i parodijsku interpretaciju situacije modernog čoveka, sa imaginativnim pripovedačkim darom, izuzetnom jezičkom i kompozicijskom disciplinom, ispisuje autentične pripovedačke stranice koje su po svojoj složenosti, iako nedovoljno primećene, istinski doprinos srpskoj književnoj kulturi.

 
DKV logo
Međunarodni novosadski književni festival
 
List Zlatna greda
 
Najcitanije

CMS Web Design and Production::
Luka Salapura
Web Site Content Administration: DKV

Naslovna   |   Festival   |   Zlatna greda   |   DKV   |   Foto galerija   |   Kontakt   |   Login

Autorska prava © 2008 - 2010. Društvo književnika Vojvodine. Sva prava zadržana.
Braće Ribnikara 5, 21000 Novi Sad, Srbija
Telefon / Faks: 021 654 2432